കുരിശിൽ തകർക്കപ്പെട്ട ശരീരത്തിന്മേലാണ് സഭയെന്ന ക്രിസ്തുശരീരം ഒരുമിച്ചുചേർക്കപ്പെട്ടത്. അസ്സീസിയിലെ വി ഫ്രാൻസിസിനെ ഓർക്കുമ്പോൾ പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്നു ധ്യാനചിന്തകൾ സൂക്ഷിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. അസ്സീസ്സിയിലെ തൻ്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്നുള്ള വിടവാങ്ങൽ, ദേവാലയം പുതുക്കിപ്പണിയാനുള്ള വിളി, ജറുസലേമിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം.
പാവങ്ങളുടെ ലോകത്ത് കുറേപ്പേർ സമ്പന്നമായ ഒരു ജീവിതം നയിച്ചിരുന്നു. ഫ്രാൻസിസ് അത്തരത്തിൽ സുഭിക്ഷിതയിൽ ജീവിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ച ഒരാളായിരുന്നു. പുറത്തുള്ള ലോകം വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു, പുറത്തു ജീവിച്ച ആളുകളും വേറെ തട്ടിലുള്ള മനുഷ്യരായവരായിരുന്നു. അത്തരം മനുഷ്യരോട് ഒരു തരത്തിലുള്ള വെറുപ്പ് അല്ലെകിൽ അകൽച്ച തീർത്തും സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. എന്നാൽ എവിടെയാണ് ഫ്രാൻസിസ് മാറിത്തുടങ്ങിയത്? വഴിയരികിൽ ഒരു ദിവസം ഒരു കുഷ്ഠരോഗിയെ കണ്ടപ്പോൾ കുതിരപ്പുറത്തുനിന്ന് താഴെയിറങ്ങി, അടുത്ത് ചെന്ന്, പഴുത്തൊലിക്കുന്ന ആ മുറിവ് മണമറിഞ്ഞു തൊട്ടു ചുംബിച്ചു. അവിടെ സമ്പന്നനായ വ്യാപാരിയുടെ ആഢ്യതയുടെ പുറങ്കുപ്പായം കീറിവീണു. അകറ്റി നിർത്തപ്പെട്ട വെറുക്കപ്പെട്ടവരിൽ ക്രിസ്തുവിന്റെ ജീവനുള്ള ശരീരം ആലിംഗനം ചെയ്യുവാൻ ഫ്രാൻസിസിനു കഴിഞ്ഞു.
ഫ്രാൻസിസ് അസ്വസ്ഥനായിരുന്നു. അത് പാവങ്ങളെ ചുറ്റും കണ്ടതുകൊണ്ടുമാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച്, ക്രിസ്തുസാമ്രാജ്യമെന്നു സ്വയം വിളിച്ചിരുന്ന ഒരു ലോകത്ത് സുവിശേഷ ജീവിതം അന്യമായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ക്രിസ്തീയത എല്ലായിടത്തുമുണ്ടായിരുന്നു; മഹത്തായ കത്തീഡ്രലുകളിൽ, സ്വർണപാളികളിൽ എഴുതപ്പെട്ട വിശുദ്ധലിഖിതങ്ങളിൽ, രാഷ്ട്രീയ അധികാരങ്ങൾ ഉറപ്പിക്കുവാനും സ്വത്തവകാശം നിയമിതമാക്കുവാനും സുവിശേഷം അധികാരഭാഷയാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തുവിനിടമില്ലാതിരുന്ന ഒരു ക്രൈസ്തവലോകം! അതുകൊണ്ടാണ് ഫ്രാൻസിസ് സുവിശേഷം ജീവിക്കുവാൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകുക എന്ന് മാർപാപ്പയോട് പറഞ്ഞത്.
ജന്മിത്ത സമ്പ്രദായം നിലനിന്നിരുന്ന ആ സമയത്ത് സമൂഹം പലതട്ടുകളിൽ ഉള്ളവരായിരുന്നു. ഭൂവുടമകളും അതിൽ പണിയെടുക്കുന്ന പാവപ്പെട്ടവരും, ഭൂസ്വത്ത് സംരക്ഷിവാനും അതിർത്തികൾ നിലനിർത്താനും പ്രഭുക്കന്മാരോട് കൂറുള്ള യോദ്ധാക്കൾ, സന്യാസാശ്രമങ്ങളിലും സഭാകേന്ദ്രങ്ങളിലുമുള്ള 'പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന' കൂട്ടം. താഴേക്കിടയിലുള്ളവർ നിസഹായരായി സഹിക്കേണ്ടതാണ് ദാരിദ്യ്രവും ദുരിതങ്ങളും. അത് ദൈവത്തിന്റെ ശിക്ഷയോ ശാപമോ ഒക്കെ ആകാം. അത് ദൈവേഷ്ടമാണ്. പ്രഭുക്കന്മാർക്കും മതധാർമ്മികൾക്കും പരോപകാരപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് പാപപരിഹാരം ചെയ്ത് സ്വർഗം പ്രാപിക്കാനായി അത്യാവശ്യവുമായിരുന്നു പാവങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നത്.
ദാരിദ്യം ദുരിതമാണ്, അത് തിന്മയാണ്. അതിനെ അത്യാവശ്യമായ ഒന്നായോ ദൈവേഷ്ടമായോ കാണാൻ ഫ്രാൻസീസിന് കഴിയുമായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും, സ്വയമേ ദാരിദ്യ്രത്തെ പുല്കുകയെന്നത് പരമമായ സ്നേഹത്തിന്റെ അടയാളമായി ഫ്രാൻസിസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഉയർന്ന സിംഹാസനത്തിലിരുന്നുകൊണ്ട് അശരണർക്ക് സഹായങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രഭുവിനെപ്പോലെയല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ നിസ്സഹായാവസ്ഥയിലേക്കു സ്വയം ഇറങ്ങിവന്നവനാണ് ദൈവം. ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്തു ധരിച്ച സത്യമായിരുന്നു ദാരിദ്ര്യം എന്നതുകൊണ്ട് ദാരിദ്ര്യം ഫ്രാൻസീസിന് പരിശുദ്ധമായി.
പദവികൾക്കും കീർത്തിക്കും വേണ്ടി പ്രഭ്വിമാരോട് കൂറ് പുലർത്തിയിരുന്ന യോദ്ധാക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യത്തെ പ്രഭുകുമാരിയെന്നു വിളിച്ചു പ്രണയിച്ച ഫ്രാൻസിസ് ധനമോഹത്തെയും സാമ്പത്തിക ലാഭത്തെയും സാമൂഹിക ഉയർച്ചയെയും ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള പ്രയത്നങ്ങളെ വെല്ലുവിളിച്ചു. സമ്പത്തും പദവികളും ഏറുംതോറും അവയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആയുധങ്ങളും നിയമങ്ങളും വേണ്ടിവരും, സംഘർഷങ്ങളും യുദ്ധങ്ങളും അനിവാര്യമാകും. എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ അത്തരം സംരക്ഷണങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് കൂടി ഫ്രാൻസീസ് സ്വതന്ത്രനായി. ഒന്നും സ്വന്തമായി ഇല്ലാതിരുന്നവന് നഷ്ടപ്പെടാനും ഒന്നും ഇല്ലായിരുന്നു. ലോകത്തിലെ ഒരു ആകർഷണത്തിനും ആ മനുഷ്യനെ വിലയ്ക്കെടുക്കാനോ കൈക്കൂലി നൽകി സ്വാധീനിക്കാനോ ഭീഷണിപ്പെടുത്താനോ നിർബന്ധിക്കാനോ കഴിയാതായിരുന്നു.
ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും, സമൂഹത്തിലുള്ള ദുർബലതകളെ മറച്ചുവെക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ സമൂഹംതന്നെ സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അസീസിയിൽ, കുഷ്ഠരോഗികളെ നഗരമതിലുകൾക്ക് പുറത്തേക്കു നിയമപരമായിത്തന്നെ മാറ്റി നിർത്തിയിരുന്നു. ദുർബലാവസ്ഥയിലുള്ളവരെ കാഴ്ചയിൽനിന്നും അകറ്റിനിർത്താനുള്ള സമാനമായൊരു പ്രവണതയാണ് ഇന്നത്തെ സംസ്കാരത്തെ നയിക്കുന്നത്. ഭവനരഹിതരെ നഗരമധ്യങ്ങളിൽനിന്ന് മാറ്റുന്നു; വയോജനങ്ങളെ ഒറ്റപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഒതുക്കുന്നു; അഭയാർത്ഥികളെ വിദൂര ക്യാമ്പുകളിലോ അതിർത്തി മതിലുകൾക്കുള്ളിലോ തളച്ചിടുന്നു; അതുപോലെ, ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർ, ഗുരുതര രോഗബാധിതർ, മാനസിക പ്രയാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ എന്നിവരൊക്കെ സാമൂഹികമായി അദൃശ്യരായിത്തീരുന്നു. "ഇന്ന് മനുഷ്യർ എവിടെയാണ്?" എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, അവഗണിക്കാൻ സമൂഹം നമ്മോട് പറയുന്ന ഇടങ്ങളിലേക്ക് കൃത്യമായി നോക്കാനാണ് ഫ്രാൻസീസിന് ലഭിച്ച ഉൾവിളി ഇന്നേക്ക് നൽകുന്ന അർത്ഥം. പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ട സഭയും അവർക്കിടയിലാണ്.
ജെറീക്കോയിലേക്കുള്ള പാതയിൽ ഒരു നല്ല അയൽക്കാരനു വേണ്ടി കാത്തുകിടക്കുന്ന മുറിവേൽക്കപ്പെട്ടവരുടെ ഇടയിലാണ് സഭ. സുവിശേഷത്തേക്കാൾ ഉപരിയായി സ്വന്തം അധികാരത്തിനോ സമ്പത്തിനോ സാംസ്കാരിക പദവിക്കോ മുൻഗണന നൽകുന്ന ഭരണസംവിധാനങ്ങളിലല്ല സഭയുള്ളത്. ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലാണ് നാം സഭയെ കണ്ടെത്തുന്നത്. മനുഷ്യദുരിതങ്ങളുടെ തകർച്ചയ്ക്കിടയിലേക്ക് കടന്നുചെന്ന് ജീവൻ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള കൂട്ടായ പ്രവൃത്തികളിലെല്ലാം സഭ നിലകൊള്ളുന്നു. സഭ എന്നത് ആരാധനാലയങ്ങളുടെ ചുവരുകൾക്കുള്ളിലേക്ക് ഒതുങ്ങിനിൽക്കേണ്ടതല്ല. മറിച്ച്, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ജലവും കാറ്റും ഭൂമി മുഴുവനും ദൈവത്തിന്റെ ദാനങ്ങളായും ഒരു 'വിശ്വകുടുംബ'ത്തിലെ അംഗങ്ങളായും മനുഷ്യർ കാണുന്നിടത്തെല്ലാം സഭ നിലകൊള്ളുന്നു. വിപണിയുടെ ലാഭ-നഷ്ട കണക്കുകൂട്ടലുകൾക്ക് പകരം കരുതലും ആതിഥ്യമര്യാദയും സാർവത്രിക സാഹോദര്യവും നിറഞ്ഞ ഒരു സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുന്നിടത്താണ് സഭ ദൃശ്യമാകുന്നത്.
അഞ്ചാം കുരിശുയുദ്ധസമയത്ത്, ക്രിസ്തുസാമ്രാജ്യം വിശുദ്ധ ഭൂമി കീഴടക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് സൈനിക അക്രമത്തിലൂടെയാണ്. ഫ്രാൻസിസ് സുൽത്താൻ അൽ-മാലിക് അൽ-കാമിലിനെ കാണാൻ നിരായുധനായി കടന്നു ചെന്നു. ശത്രുവായി സംശയത്തിന്റെ നിഴലിൽ അപരരെ നിർത്തുന്നതിനു പകരം ഡാമിയേറ്റയിലെ കൂടാരത്തിൽ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ സന്യാസിയും ഒരു മുസ്ലീം സുൽത്താനും പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെയും പ്രാർത്ഥനയോടെയും സമാധാനത്തിൽ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു. പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന സഭയുടെ സാധ്യത അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഫ്രാൻസിസിന്റെ ജെറുസലേം യാത്ര, സമാധാനത്തിനായുള്ള ഒരു ശ്രമവും ഒരു തീർത്ഥയാത്രയുമായിരുന്നു. ഒരു തരത്തിൽ ആ യാത്ര പൂർണ്ണ പരാജയമായിരുന്നു:
കുരിശുയുദ്ധം തടയാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല: കീഴടക്കലിന്റെ ലഹരിയിൽ ക്രിസ്തു യോദ്ധാക്കൾ ഫ്രാൻസീസിനെ പരിഹസിച്ചു തള്ളി. രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന്റെ ദയനീയ യാഥാർത്ഥ്യത്തിനു മുമ്പിൽ നിസഹായനായി നിൽക്കേണ്ടി വന്നു.
ബേത്ലെഹേമിലേക്കു പോകാനാകാതെ തിരിച്ചു നടന്ന ഫ്രാൻസീസ് മറ്റൊരു തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നടന്നു: വിശുദ്ധസ്ഥലമെന്നത് ഒരു ഭൂപ്രദേശമായി കാണുന്നത് രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന് മാത്രമേ വഴിവെക്കൂ എന്ന് ഫ്രാൻസീസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ, ഗ്രെച്ചിയോ എന്ന ദരിദ്ര ഗ്രാമത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം "ബെത്‌ലഹേമിനെ" കൂടെക്കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. യഥാർത്ഥ തീർത്ഥാടനം ക്രിസ്തുഹൃദയത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ്. ബെത്ലെഹേം ഇവിടെയാണ്. ഇവിടെ മറ്റൊരു ചോദ്യത്തിനു കൂടി ഉത്തരമാകുന്നു; "യഥാർത്ഥ വിശുദ്ധസ്ഥലം എവിടെയാണ്?"
ഫ്രാൻസീസ് പുനർനിർമിക്കുന്ന ദേവാലയം ഇന്നും തകർന്ന നാശക്കൂമ്പാരങ്ങൾക്കിടയിൽ പുനർനിർമ്മിതി ആവശ്യമുള്ളതായി തുടരുന്നു. ഈ നഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് സുവിശേഷത്തെ വീണ്ടെടുക്കേണ്ടതായുണ്ട്.
കുലീനതയുടെ വസ്ത്രമോടിയിലോ വർഗ്ഗത്തിന്റെയോ വംശത്തിന്റെയോ മാന്യതയിലോ മതപരമായ ഉന്നത ശ്രേണിയിലോ അല്ല അദ്ദേഹം ക്രിസ്തുവിനെ കണ്ടെത്തിയത്; മറിച്ച്, സമൂഹം ഏറ്റവും അയോഗ്യരായി കരുതിയവരുടെ ശരീരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ക്രിസ്തുവിനെ കണ്ടെത്തിയത്. ജെറുസലേമിന്റെ നഗരവീഥികൾക്കപ്പുറം, ജീവനറ്റ തുകൽച്ചുരുളുകൾക്കപ്പുറം വിശുദ്ധസ്ഥലം തെളിഞ്ഞു നിന്നത് ലാളിത്യത്തിന്റെയും എളിമയുടെയും നിർമ്മലജീവിതങ്ങളിലാണ്.
'യോഗ്യരും വിശുദ്ധരും യാഥാർത്ഥമായതുമായ ക്രിസ്ത്യാനികൾ' എന്ന അനാവശ്യ ധാരണ മാറ്റിനിർത്തപ്പെടുന്നവരെ വിധിക്കാനുള്ള മാനദണ്ഡമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.
ധാർമ്മികമായ സ്വയം-നീതിബോധം സുവിശേഷത്തിന് ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമാണ്. മാന്യരും കുലീനരും മതനിഷ്ഠയുള്ളവരുമായ "യോഗ്യർ" എന്നും പാപികളും , അകറ്റിനിർത്തപ്പെടേണ്ടവരും, വെറുക്കപ്പെടേണ്ടവരുമായ "അയോഗ്യർ" എന്നുമുള്ള വേർതിരിവ് ദൈവമക്കളെന്ന അടിസ്ഥാന സത്യത്തെ അകറ്റിനിർത്തുന്നു. സമാനമായി, "യോഗ്യരായ ക്രിസ്ത്യാനികൾ" എന്ന അവകാശവാദം പലരീതികളിൽ ഉയരുമ്പോൾ ഉന്നതരുടെ കൂട്ടായ്മയായി ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന സഭ സുവിശേഷമില്ലാതെ വിശുദ്ധിയുടെ മൂടുപടം ധരിക്കുകയാണ്. യഥാർത്ഥ മനുഷ്യനും ക്രിസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യവും കണ്ടെത്തപ്പെടുന്നത്, സമൂഹം മറച്ചുനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ദുർബലവും പുറന്തള്ളപ്പെട്ടതും "അയോഗ്യവുമായ" ശരീരത്തിലാണ്.
പ്രാർത്ഥനകളും വിശ്വാസസത്യങ്ങളും ആയുധവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്ന പ്രവണത ഇന്ന് കൂടുതലായുണ്ട്. ഇത് വളർത്തുന്നത് ഒരു യുദ്ധ മനോഭാവമാണ്. പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായതോ സാമൂഹികമോ സാംസ്കാരികമോ ആയ ആധിപത്യം വഴിയായി, തീർത്തും കഠിനമായ അതിർത്തികൾ നിലനിർത്തുന്നത് വഴിയായി ദൈവത്തെ ബഹുമാനിക്കാം എന്ന അബദ്ധധാരണ പ്രബലപ്പെടുകയാണ്. ക്രിസ്തു സ്വീകരിച്ച മനുഷ്യരൂപമാണ് വിശുദ്ധ ഭൂമി - അയൽക്കാരനിലും ദരിദ്രനിലും, ശത്രുവായി കരുതപ്പെടുന്നവനിലും അത് കണ്ടെത്താനാകും. സമാധാനവും സംഭാഷണവും കരുണയും വിഭജനത്തിന്റെ മതിലുകൾ തകർക്കുന്നിടത്തെല്ലാം ബെത്‌ലഹേം സന്നിഹിതമാണ്. ആ സമാധാനം ഉള്ളിൽ കരുതിയതുകൊണ്ടാണ് സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ അനേകർ കണ്ട വിശുദ്ധ ഭൂമിയായത്. മനുഷ്യനും സഭയും വിശുദ്ധസ്ഥലവും ക്രിസ്തീയ പൈതൃകവും വീണ്ടെടുക്കപ്പെടേണ്ടത് സുവിശേഷത്തിൽ നിന്നാണ്, മറിച്ച് തിരികെപ്പിടിക്കേണ്ടത് നിയന്ത്രണാധികാരങ്ങളും സാംസ്കാരിക ചിഹ്നങ്ങളും സാമൂഹിക ചട്ടക്കൂടുകളും ആയി കാണുന്ന വീക്ഷണം പ്രലോഭനമാകുന്നെങ്കിൽ ഫ്രാൻസീസിന് മുമ്പിൽ നിന്ന കുഷ്ഠരോഗി കൂടുതൽ തെളിവിൽ ഇന്ന് കാണപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
