Gentle Dew Drop

ഫെബ്രുവരി 28, 2021

ഭക്തിയോടുള്ള ഭക്തി

ഭക്തി ദൈവാശ്രയബോധത്തിന്റെയും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലുള്ള ഉറപ്പിന്റെയും അടയാളമാണ്. ഭക്തിയോടുള്ള ഭക്തി ശൂന്യമാണ്. 

ഭക്തിമാർഗ്ഗം എന്നത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും മനുഷ്യരുടെയും നീണ്ട യാത്രയുടെ ഭാഗമായ മാർഗ്ഗമാണ്. ഒരു പര്യടനമെന്ന നിലയിൽ ഭക്തി, ശാരീരികവും, വൈകാരികവും, ആത്മീയവും, ബൗദ്ധികമുമായ രൂപാന്തരങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭക്തി നമ്മെ തികച്ചും ഭൗമികമായ അവസ്ഥകളിൽ  ദൈവപരിപാലനവും ജീവനും സാധ്യമാക്കിത്തീർക്കുന്നു. ഭക്തിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പൂക്കളും ചന്ദനത്തിരിയും, എണ്ണയുമൊക്കെ ഈ യാത്രയെ അർത്ഥപൂര്ണമാക്കുകയാണ്. 

ജപമാലയർപ്പിക്കുന്ന, ആരാധനയിലിരിക്കുന്ന, തീർത്ഥാടനം നടത്തുന്ന ഒരാളുടെ ഹൃദയാർത്ഥന ആത്മാർത്ഥമാകുമ്പോൾ, ദൈവത്തിൽ ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ ജീവിതത്തിലെ  കടന്നു പോകൽ ദൈവത്തോടൊപ്പം നടന്നു പൂർത്തിയാക്കുവാൻ കഴിയും. അതേ ഭക്തിയെ സ്വന്തം ചമയങ്ങളാക്കുവാൻ നമുക്ക് കഴിയും, ഒരു മന്ത്രപ്രയോഗം പോലെയാക്കുവാനും കഴിയും. അവിടെ ദൈവം എന്ന പേരുണ്ടെങ്കിലും 'ഫലസിദ്ധിയും' പ്രാർത്ഥനയുടെ ശക്തിയുമൊക്കെയാണ് പ്രധാനം. ദൈവബന്ധം കാര്യമാക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്നതാണ് സത്യം. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ഭക്തി തീർച്ചയായും ഉൾക്കൊള്ളേണ്ട സഹയാത്ര (പ്രപഞ്ചത്തോടും മനുഷ്യരോടുമൊപ്പം) ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു സ്വകാര്യകാര്യമായി ഭക്തിയോ വിശ്വാസമോ നിലനിൽക്കില്ല. അത്തരം ഭക്തിയുടെ ആഡംബരത്തിൽ  നിഗളിക്കുന്ന  സമൂഹവും ഫലത്തിൽ ശുഷ്കമായിത്തീരുന്നത് പതിയെ കാണാം. പൊള്ളയാകുമ്പോൾ അത് അസ്വസ്ഥതകളും കലഹങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കും. ഭക്തിയിൽ, പാരമ്പര്യത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്ന വിറകൊള്ളുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ജീവന് വേണ്ടിയുള്ള പിടച്ചിലായി അതിനെ കാണണം. 

ഫെബ്രുവരി 27, 2021

ആരാണ് എന്റെ ശത്രു?

"ശത്രുക്കളെ സ്നേഹിക്കുവിൻ, നിങ്ങളെ പീഢിപ്പിക്കുന്നവർക്കു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുവിൻ." തന്നെത്തന്നെ സാധൂകരിക്കുവാനായി ഒരു നിയമജ്ഞൻ ചോദിച്ചു: ആരാണ് എന്റെ ശത്രു? ഞാൻ നല്ലവനും എല്ലാവരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനുമാണല്ലോ?

അപ്പോൾ അവൻ ഒരു ഉപമ പറഞ്ഞു: സക്കേവൂസ് ചായ കുടിക്കുവാൻ ഒരു ചായക്കടയിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. വേറൊരുവൻ അതിലെ വന്നു. സക്കേവൂസിനെ കണ്ടാൽത്തന്നെ വഴി മാറി പോകുന്ന ആളാണ്. എവിടെ ചെന്നാലും അവിടെയൊക്കെ ഈ നശിച്ചവൻ കാണും എന്നും പറഞ്ഞ് അയാൾ അകത്തു കയറാതെ പോയി. മറ്റൊരാൾ വന്നു. നല്ല ചിരിയൊക്കെ നൽകി സക്കേവൂസിനെ അയാൾ അഭിനന്ദിച്ചു. നമ്മടെ നസറായൻ വീട്ടിലൊക്കെ വന്നു അല്ലെ, ഭാഗ്യം. നന്നായി കേട്ടോ. പിന്നെ കാണാം. പുറത്തേക്കിറങ്ങുമ്പോൾ അയാൾ പറയുകയാണ് വീട്ടിൽ കേറ്റാൻ പാടില്ലാത്ത വകയാണ്. ആ തച്ചനാണെങ്കിൽ ഈ വക പോക്ക് കേസുകളുടെ കൂടിയേ കൂടൂ. അടുത്തയാൾ വന്നു. ആരെക്കൊണ്ടൊക്കെ ലാഭമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയും എന്ന് നോക്കി നടക്കുന്നയാളാണ്‌. കൈയിൽ പണമുണ്ടായിരുന്ന സക്കേവൂസിനെ പരമാവധി ഉപയോഗിച്ച ആളാണ്. ചെറു പുഞ്ചിരിയുമായി അയാൾ അകന്നു. ഇയാളെക്കൊണ്ടൊന്നും നാടിനോ സമുദായത്തിനോ ഒരു ഉപകാരവുമില്ല എന്നൊരു ആക്ഷേപവും. ഇവരിൽ ആരാണ് സക്കേവൂസിനു ശത്രു ആയിരിക്കുന്നത്?

നീ അങ്ങനെയാവരുത്! ഒരുവനെ കണ്ടാൽ അവഗണിക്കുന്നതിലും, പരദൂഷണം പറയുന്നതിലും, അവന്റെ വഴിയിൽ തടസം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും, സൗഹൃദം നടിച്ചു ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിലും, നല്ലമുഖം വെച്ച് സമൂഹകലഹം സൃഷ്ടിക്കുന്നതും ശത്രുവിന്റെ സ്വത്വരൂപമാണ്.

പേപ്പട്ടിയെ പിടിക്കാൻ കുറച്ചു പേ പിടിപ്പിക്കണം എന്ന യുക്തി ഉള്ളവരുണ്ട്. എന്നാൽ നിങ്ങൾ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനമാണെന്ന പേര് വഹിക്കുകയും, എന്നാൽ അത് യാഹ്‌വെയുടെ ആരാധനകളിലേക്കു ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് മേന്മയാണുള്ളത്? നന്മ ചെയ്യുന്നതിൽ നിങ്ങൾ മുന്നിട്ടു നില്കുന്നില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് മേന്മയാണുള്ളത്? നന്മയായതു പഠിക്കുക, ശീലിക്കുക, സത്യമായതു പഠിപ്പിക്കുക പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് മേന്മയാണുള്ളത്?

എങ്ങനെയാണ് മുന്നിട്ടു നിൽക്കേണ്ടത്? നമ്മൾ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്നിടത്ത് ക്രിസ്തു പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ടോ? അതിൽ സുവിശേഷാംശമുണ്ടോ? മത്സരങ്ങളുടെ ലോകത്താണ് നമ്മൾ. നമ്മൾ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മത്സരരംഗങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണ്? അവിടെ പ്രതിയോഗികൾ ആരൊക്കെയാണ്? നമുക്കുള്ളിൽത്തന്നെ നടക്കുന്ന മത്സരങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണ്? മതം ബിസിനസ് ഏറ്റെടുക്കുകയും ബിസിനസ് വിശ്വാസം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, രോഗസൗഖ്യം, ക്ഷേമം എന്നിവ ഉറപ്പു വരുത്തുന്നത് ആര്? ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സാമൂഹികവും വിശ്വാസപരവുമായ മേഖലകളിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടപ്പെടുന്ന മൂല്യങ്ങൾ ഏവ? തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനമായിക്കൊണ്ട് നന്മ, സമാധാനം, സാഹോദര്യം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കാനാകുന്നില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് മേന്മയാണുള്ളത്? ഈ മത്സരത്തിൽ എന്താണ് എങ്ങനെയാണ് നമ്മൾ വിതരണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്?

സ്നേഹത്തിലധിഷ്ഠിതമായ ശുശ്രൂഷയാണ് ക്രിസ്തുവിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. അതിനെയാണ് സേവനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള സേവനങ്ങളെ പരിശോധിക്കാം. ഉദ്യോഗസ്ഥനിലയിലുള്ള സേവനത്തിൽ സ്നേഹവും നന്മയും ഓരോരുത്തരുടെയും മനോഭാവത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്. ഉദ്യോഗങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നത് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സുസ്ഥിരതയാണ്, സ്ഥാപനഘടനകളുടെ നിലനില്പാണ്, ശുശ്രൂഷ നിർബന്ധമില്ല. രണ്ട്, മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മക്കു വേണ്ടി ത്യാഗപൂർണ്ണമായ അധ്വാനം. മൂന്ന്, നിർബന്ധിതമായ ദാസ്യത. അവിടെ വേതനമോ, മനുഷ്യാന്തസോ കാര്യമാക്കപ്പെടുന്നില്ല. അനീതിയുടെ അടയാളമാണ് അത്തരം ദാസ്യത. ഏതുതരം സേവനമാണ് നമ്മൾ നൽകുന്നത്? നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് മേന്മയാണുള്ളത്? നേർക്കുനേർ കാണാവുന്ന യാഥാർത്ഥ്യമായി അനീതിയുടെ ദാസ്യത നമുക്ക് മുമ്പിലുണ്ട്. അവരിൽ നീതിയും സത്യവും മനുഷ്യാന്തസ്സും യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുവാൻ നമ്മുടെ സേവനങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ? നമ്മുടെ സേവനങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥശൈലിയിലേക്കു മാറിപ്പോയിട്ടുണ്ടോ? അത്തരം അവസ്ഥയെ പിന്താങ്ങുന്നതാണോ നമ്മുടെ സേവനരംഗങ്ങൾ?

സുവിശേഷാംശമുള്ള സേവനരംഗങ്ങൾ നന്മയും സാഹോദര്യവും ആഗ്രഹിക്കും. സുവിശേഷാംശമില്ലാത്ത പദവികളും പ്രസംഗങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും ക്രിസ്തീയമല്ല.

ഫെബ്രുവരി 25, 2021

നാശകരമായ വിഷാദം

അനാവശ്യമായ കണ്ണുനീരിനെ മാറ്റിനിർത്താൻ ഉള്ള സമയം കൂടിയാണീ നോമ്പ്. നോമ്പ് ജീവനിലേക്കു കടക്കാനുള്ളതാണ്. ചില കണ്ണുനീർ മാനസികാശ്വാസം നൽകി അതിൽ നമ്മെത്തന്നെ ബന്ധിക്കുന്നു. ചിലവ നമ്മുടെയോ മറ്റുള്ളവരുടെയോ മുറിവുകളെ ന്യായീകരിക്കുന്നു. രണ്ടും ജീവനിലേക്കു നയിക്കുന്നവയല്ല.

യേശു ബാലികയുടെ വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ കരഞ്ഞു കൊണ്ടിരുന്നവരോട് ചോദിച്ചത് എന്തിനാണ് ഈ കോലാഹലം? വിലാപം സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നതാണെങ്കിൽ, സ്വന്തം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതാണ് വിഷാദം. അതാണ് സാധിക്കുന്ന ഏറ്റവും നല്ല ജീവിതസമീപനം എന്ന് സ്വയം തീരുമാനിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ അത് സ്വന്തം ജീവിതം മാത്രമല്ല, എല്ലാവരും അങ്ങനെ തന്നെ വിഷാദത്തിലായിരിക്കണം എന്ന നിർബന്ധം സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. ക്രിസ്തുവിന്റെ കബറിടത്തിനരികിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന മറിയത്തിന് വിലാപം നാശകരമായിരുന്നില്ല, ആശ്വാസവാക്കു കേൾക്കുവാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു.

ലാസറിന്റെ മരണം തങ്ങളുടേത് കൂടിയാക്കിത്തീർക്കുവാൻ കഴിയുമായിരുന്നു. പ്രതീക്ഷയറ്റ വാക്കുകളിൽ തങ്ങളെക്കൂടി കബറടക്കുകയാണ് മാർത്താ. വിശ്വസിച്ചാൽ നീ ദൈവമഹത്വം ദർശിക്കുമെന്നാണ് ക്രിസ്തു അവരോട് പറഞ്ഞത്. ക്രിസ്തുവിലുള്ള വിശ്വാസത്തെക്കാൾ മൂകമായ വിഷാദത്തിലേക്ക് ജീവിതത്തെ വഴിതിരിച്ചു വിടുമ്പോൾ അത് സ്വന്തം ജീവിതത്തോടുള്ള പ്രതികാരമാകും, മാത്രമല്ല, പതിയെ അത് ലോകത്തോട് മുഴുവനുള്ള പ്രതികാരമാകും. അതിൽ നിഷ്കളങ്കർ പോലും കാരണമില്ലാതെ ഇരയാക്കപ്പെടും. അകാരണമായി പലരും വെറുക്കപ്പെടും. ആശ്വസിപ്പിക്കാനെന്ന കാരണം പറഞ്ഞ് അറിയാതെ നമ്മൾ ക്രൂരരാകും.

നോമ്പ് നമ്മിൽ ആവശ്യമുള്ള ആശ്വാസം പകരട്ടെ. വിഷാദം ആരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നില്ല. നമ്മളുടെ വിഷാദം ചിലരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചേക്കാമെന്ന ചിന്തകൾ വ്യർത്ഥമാണ്.

മാനസാന്തരം

പാപത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള മാനസാന്തരനിർവ്വചനം ശരിയായതല്ല എന്ന് മാത്രമല്ല, അതിന് മാനസാന്തരത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുവാൻ കഴിവുമില്ല. പാപവും മനസാന്തരവും, പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ചായിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു പരിധി വരെ അതിൽനിന്നു സ്വതന്ത്രമാകാൻ കഴിയുകയുമില്ല. എന്തെങ്കിലും ഒരു ദുശീലം ഒഴിവാക്കി, അല്ലെങ്കിൽ പള്ളിയിൽ പോകാൻ തുടങ്ങി എന്നത് കൊണ്ട് മാനസാന്തരമായി എന്ന് കരുതാനാവില്ല.

യേശു ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന മാനസാന്തരം പാപത്തിൽ നിന്ന് മാറുക എന്നതിനേക്കാൾ, ദൈവസ്നേഹം തിരിച്ചറിയുക എന്നതാണ്. ദൈവമക്കളാണെന്ന ബോധ്യമാണ് മാനസാന്തരം, അത് നൽകുന്ന ആശ്വാസം (മാനസിക ആശ്വാസം മാത്രമായല്ല, പരിശുദ്ധാത്മാവ് ആശ്വാസദായകൻ എന്നതിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ നൽകപ്പെടുന്ന ആശ്വാസം), പകരുന്ന ജീവൻ, കൃപാരാഹിത്യത്തെ നീക്കിക്കളയും.

മേല്പറഞ്ഞ ആശ്വാസം കൃപ നൽകുന്ന സാന്ത്വനമാണ്. പാപമെന്നു നമ്മൾ വിളിക്കുന്ന ആ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഉത്ഭവ വേരുകളായുള്ള അനേകം വ്യഥകളോ, വിലാപങ്ങളോ, നീറ്റലുകളോ ഉള്ളിലുണ്ടാവാം, അവയിൽ ആശ്വാസം നിറയുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ സ്വാതന്ത്രനാകും. അതിനു സഹായിക്കുന്നതായാണ് പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ദാനങ്ങളെ കാണുന്നത്. ക്രിസ്തുരൂപത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ച കൂടിയാണത്.

ഒരു കൂട്ടം ഭക്തിരൂപങ്ങളിലുള്ള ആവേശമല്ല മാനസാന്തരഫലം, യഥാർത്ഥ മാനസാന്തരഫലം ദൃശ്യമാകുന്നത് പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ഫലങ്ങൾ കാണപ്പെടുമ്പോഴാണ്.
ഉള്ളിലെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി മനോഭാവത്തിലും, വൈകാരികബൗദ്ധികതലത്തിലും വേണ്ട അത്യാവശ്യം രൂപാന്തരങ്ങളെ സാധ്യമാക്കാൻ മനഃശാസ്ത്രസമീപനങ്ങളും മറ്റും സഹായിച്ചേക്കും. അത് 'ആത്മീയം' അല്ല എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആത്മാവിന്റെ മുരടിപ്പ്, ബുദ്ധിയുടെ അന്ധകാരം, വരൾച്ച എന്നിവയൊക്കെ പ്ളേറ്റോയുടെയും അരിസ്റോട്ടിലിന്റെയും മനഃശാസ്ത്രമായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടു വരെ അത് നരവംശശാസ്ത്രത്തെയും, ദൈവശാസ്ത്രത്തെയും ആത്മീയതയെയും സ്വാധീനിച്ചു. അതുകൊണ്ട് നമുക്ക്  പരിചിതമായ ആത്മീയഭാഷയുടെ പദവിവരണങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ സമീപിക്കേണ്ടതായുണ്ട്.

മാനസാന്തരമെന്നാൽ ശരീരത്തിന്റേതായ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് 'ആത്മീയമായത് സ്വീകരിക്കുന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത് ശരിയായ സമീപനമല്ല. ആത്‌മീയമെന്നോ, ശാരീരികമെന്നോ കരുതുന്നവയെ ഒന്ന് അടുത്ത് കണ്ടു നോക്കൂ. അത്തരത്തിലുള്ള വേർതിരിവ് സാധ്യമല്ല എന്ന് കാണാം. സസ്യമായാലും, മൃഗമായാലും, മനുഷ്യനായാലും ആത്മാവും ശരീരവും രണ്ടാക്കി മാറ്റി നിർത്താവുന്നതല്ല. രണ്ടായി നിൽക്കുന്ന അവ ഒരുമിച്ചു ചേർന്നല്ല അവ രൂപപ്പെടുന്നത്. സൃഷ്ടവസ്തുക്കളിലെ രണ്ടു മാനങ്ങളെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നവയാണ് ഈ രണ്ടു പദങ്ങൾ.  മനുഷ്യരായ നമുക്ക് ഒരു യഥാർത്ഥ മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള വളർച്ചയാണ് മാനസാന്തരം. 

ഞാൻ പിഴയാളി എന്ന് ആവർത്തിച്ചതുകൊണ്ട് മാനസാന്തരമായില്ല, ഞാൻ പുണ്യാളൻ എന്ന് ഗമ കാണിക്കുന്നതും മാനസാന്തരമുണ്ടാക്കില്ല. ഒരു ക്രിസ്തുരൂപം നമ്മിൽ വളരുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് മാനദണ്ഡം. 

കർദ്ദിനാൾ കന്റാലമസ്സ നോമ്പുകാലത്തേക്കായി നൽകിയ പ്രസംഗത്തിൽ മാനസാന്തരത്തെക്കുറിച്ചു പറയുന്നു. മാനസാന്തരത്തിലുണ്ടാകാവുന്ന മൂന്നു നിമിഷങ്ങളെക്കുറിച്ചു അദ്ദേഹം പറയുന്നു. മാനസാന്തരപ്പെട്ട് സുവിശേഷത്തിൽ വിശ്വസിക്കുവിൻ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം സാന്മാര്ഗികമെന്നതിനേക്കാൾ വിശ്വാസപരമാണെന്നു അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നു. നമ്മൾ ദൈവത്തെ എങ്ങനെ കാണുന്നു, സമീപിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്. രണ്ടാമതായി, മാനസാന്തരപ്പെട്ട് ശിശുക്കളെപ്പോലെയാകുവിൻ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം  സ്വയം കേന്ദ്രീകൃതമാകുന്നതിൽ നിന്നും ക്രിസ്തുകേന്ദ്രീകൃതമാകുന്നതാണെന്നു നമുക്ക് പഠിക്കണം. ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ഉണർവും ഉത്സാഹവുമുള്ള അവസ്ഥയിലേക്ക് വളരുന്നതാണ് മാനസാന്തരത്തിന്റെ മറ്റൊരു തലം. എന്നാൽ ഒരു വൈകാരികനിലയിലല്ല, പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലാണ് ആ ഉത്സാഹം വളരേണ്ടത്. സ്ഥാപനവൽകൃതമായ രീതികൾക്കുമുപരി ക്രിസ്തുശിഷ്യരുടെ അനുഭവത്തെ, ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു ജീവിക്കുന്ന ക്രിസ്തുവിനെ ഒരിക്കൽകൂടി കണ്ടെത്തുന്നതിലാണ് ആ ഊർജ്ജം ഉള്ളിൽ ജനിക്കുന്നത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, മാനസാന്തരമെന്നാൽ, ദൈവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മുഖം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ്, ക്രിസ്തീയമെന്നു സ്വയം വിളിക്കുന്ന ഉടയാടകൾ മാറ്റി യഥാർത്ഥ ക്രിസ്തു മനോഭാവങ്ങളെ ഉൾകൊള്ളാൻ പരിശീലിക്കാനുള്ള തുറവിയാണ്, ക്രിസ്തുവുമായുള്ള ഹൃദയബന്ധത്തിൽനിന്നും ലഭിക്കുന്ന ഉത്സാഹത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ കരുത്തായി ലഭിക്കുന്നതാണ്.

ഫെബ്രുവരി 24, 2021

... ഇതാ മനുഷ്യൻ

സൃഷ്ടികർത്താക്കളാണ് നമ്മൾ. നമ്മൾ ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, അപൂർണ്ണതകളില്ലാത്ത ലോകം നിർമ്മിക്കുന്നു, നമ്മുടെ അഭിരുചിക്കനുസരിച്ച് നമ്മെത്തന്നേയും സൃഷ്ടിവസ്തുക്കളെയും മാറ്റിയെടുക്കുന്നു.

നിനവെയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യപാഠം തങ്ങളെത്തന്നെ തുറക്കാൻ അവർ തയ്യാറായി എന്നതാണ്. പ്രസക്തമായ ഒരു ഭാഗമാണ് "രാജാവ് സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, രാജകീയവസ്ത്രം മാറ്റി ചാക്കുടുത്ത് ചാരത്തിൽ ഇരുന്നു." പച്ച മനുഷ്യനായി മാത്രമേ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കാൻ തയ്യാറാകാവൂ എന്ന് ആ രാജാവിലെ മനുഷ്യന് തീർത്തും ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യനോ മൃഗമോ, കന്നുകാലിയോ ആടോ ഒന്നും ഭക്ഷിക്കരുത്, മേയരുത്, വെള്ളം കുടിക്കരുത് എന്ന് അയാൾ കല്പനയിറക്കുമ്പോൾ, പൊടിയിൽ നിന്നുയർന്ന സകല ചരാചരങ്ങളെയും ഒരുപോലെ കാണുവാനുള്ള ഒരു ഹൃദയം കൂടി അവർ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. വിശപ്പിന്റെ, ദാഹത്തിന്റെ വലിയ പാഠമാണത്. അതിന്റെ പരിഹാരം എന്താണ്? ഒരേപോലെ വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ തങ്ങളെപ്പോലെതന്നെ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും സകലതും ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് ഒരു ഉൾകാഴ്ച ലഭിച്ചേക്കാം. സൃഷ്ടികർത്താക്കളായ നമുക്ക് വീണ്ടും സ്രഷ്ടാവിനെ കാണാൻ ഒരു നിമിഷം.

നീതിയോടെ ഭരിക്കുവാൻ ഉള്ള വിവേകമാണ് സോളമൻ പ്രാർത്ഥിച്ചത്. ലോകം മുഴുവൻ അറിയപ്പെട്ട സോളമന്റെ വിജ്ഞാനം എന്തായിരുന്നു? മരങ്ങളെക്കുറിച്ചും മൃഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചെറുജീവികളെക്കുറിച്ചും എല്ലാം സോളമന് അറിവുണ്ടായിരുന്നെന്ന് രാജാക്കന്മാരുടെ പുസ്തകം 1 രാജാ 4:33 വിവരിക്കുന്നു. ആ കാലത്തെ വിജ്ഞാനിയെ സംബന്ധിച്ച് പറയുമ്പോൾ ജ്യോതിശാസ്ത്രം, മന്ത്രവിദ്യ, മൃഗഭാഷ എന്നിവയൊക്കെ സോളമന് വശമായിരുന്നെന്ന് സോളമനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ പറയുന്നു.

തിമിംഗലത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും പുറത്തു കടന്ന് നിനവേയുടെ തീരത്ത് യോനാ നിനവെയെ വിധിച്ചു; പ്രസംഗിച്ചു. യോനാ എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം മാടപ്രാവ് എന്നാണ്. ഇസ്രായേൽ ദൈവത്തിന്റെ മാടപ്രാവാണെന്ന സങ്കീർത്തന ഭാഗങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കാം. വിഴുങ്ങാനായി വാ പൊളിക്കുന്ന ഒരു ഘോരസത്വത്തെപ്പോലെ ബാബിലോൺ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ജെറമിയയുടെ പ്രവാചക വചനങ്ങളും (ജെറ 51:34) ഓർമ്മിക്കാം. യോനായുടെ പ്രാർത്ഥന (യോനാ 2) ഇസ്രയേലിന്റെ വിലാപവും പ്രതീക്ഷയും ഉൾകൊള്ളുന്നതാണ്.

സകലതും അറിഞ്ഞ സോളമൻ പൂഴിയുടെ ലാവണ്യമറിഞ്ഞില്ല. മനുഷ്യരുടെ വേദനയോ മൃഗങ്ങളുടെ വിലാപമോ അറിഞ്ഞില്ല. അവ സമ്പത്തും കായികശേഷിയും മാത്രമായി. ആഴിയുടെ അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന യോനാ താൻ അനുഭവിച്ച പരിപാലനയെക്കുറിച്ച് ഓർക്കാൻ പരാജയപ്പെട്ടുപോയി.

സുവിശേഷം പറയുന്നു: ഇതാ ഇവിടെ സോളമനെക്കാൾ വലിയവൻ, ഇതാ യോനായെക്കാൾ വലിയവൻ.
അവൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് അവരോടു അനുകമ്പ തോന്നുന്നു'

യോനായെ ഒരിക്കൽക്കൂടി കാണാം. ദൈവം ശിക്ഷിക്കാത്തതു കൊണ്ട് കുപിതനാണ് യോനാ.ഒരു മൃദു സ്വരത്തിൽ ദൈവം ചോദിക്കുന്നു: "നീ എന്തിനു കോപിക്കുന്നു?" ഒരു ചെറിയ കൂടാരമിട്ട് നിനവേ കത്തിയെരിയുന്നത് കാണാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന യോനാ. ദൈവം ഒരു വള്ളിച്ചെടി കിളിർപ്പിക്കുന്നു, ഒരു പുഴു അത് കരണ്ടു വാടിപ്പി ച്ചു കളയുന്നു. ഈ പുഴു വലിയൊരു അടയാളമാണ്. അപരന് ദൈവത്തിന്റെ ശിക്ഷ കൊതിച്ചു കാത്തിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ലഭിക്കുന്ന ആശ്വാസവും സുരക്ഷയും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ് അത്. യോനാ വലിയ ഒരു ന്യായം ഉയർത്തുന്നു: നീ എന്നെ പൊട്ടനാക്കുമെന്നു എനിക്കറിയാമായിരുന്നു, നീ ശിക്ഷിക്കില്ല, നീ കാരുണ്യവാനും, ദയാലുവും, ക്ഷമാശീലനും സ്നേഹനിധിയും,ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ വിമുഖനുമാണെന്നു അറിയാവുന്നതു കൊണ്ടാണ് ഞാൻ മറ്റു സ്ഥലത്തേക്ക് കപ്പൽ കയറിയത്.

നിനവേക്കാരുടെ മാനസാന്തരത്തെക്കാൾ, പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു വന്നവരുടെ വംശശുദ്ധി സംബന്ധമായി വന്നുചേർന്ന ഹീനമായ ശുദ്ധീകരണശ്രമങ്ങളെ തിരുത്തുവാൻ രൂപപ്പെട്ട ഒരു കഥയാണ് യോനാ എന്ന് അഭിപ്രായമുള്ളവരുണ്ട്. യോനാ എന്ന അടയാളം ഫരിസേയർക്കു നിർണായകമാകുന്നതും അങ്ങനെതന്നെ. ചുങ്കക്കാരും പാപികളും സമരിയാക്കാരും എന്ന് ചാപ്പകുത്തപ്പെടുന്ന അശുദ്ധഗണത്തെ കരുണക്കർഹതയുള്ള ഗണമായി ക്രിസ്തു കണ്ടു.

ശാന്തമായി ധ്യാനിക്കാം. അവൻ എഴുന്നേറ്റ് മേലങ്കി മാറ്റി ഒരു തൂവാലയെടുത്ത് അരയിൽ ചുറ്റി, താലത്തിൽ വെള്ളമെടുത്ത് ശിഷ്യരുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകുവാനും തൂവാലകൊണ്ട് തുടക്കുവാനും തുടങ്ങി (യോഹ 13: 4). ... ഇതാ യഥാർത്ഥ മനുഷ്യൻ ( യോഹ 19: 5)

നോമ്പ് അങ്ങനെയാണ് വെറും മനുഷ്യനായി, പരിപാലന തേടുന്ന സൃഷ്ടിജാലങ്ങളിൽ ഒന്നായി, പോറ്റുന്ന ഉറവിടങ്ങളെയെല്ലാം നന്ദിയോടെ ഓർക്കാൻ, അവയില്ലെങ്കിലുള്ള വിശപ്പിനേയും ദാഹത്തിനെയും കുറിച്ച് നേരത്തെ തന്നെ സ്വയം ഓർമ്മപ്പെടുത്താൻ...

ഫെബ്രുവരി 21, 2021

ആഴത്തിലേക്ക്

ജലത്തിന് മീതേ ആത്മാവ് ചലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അവാച്യമായ പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങളുടെ സൂചനയാണ് ജലത്തിൽ. പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ജലമായിരുന്നെന്നും, ഭൂമി ഒരു പരന്ന പ്രതലമായിരുന്നെന്നും, ഒരു കുമിള പോലെ ആകാശം ആ പ്രതലത്തിന് മീതെ നിന്നെന്നുമുള്ള പ്രപഞ്ചവീക്ഷണത്തിൽ നിന്നുമാകാം അതിനുമീതേ സകലതിനെയും സഞ്ചാലിതമാക്കുന്ന ആത്മസാന്നിധ്യം.

ക്രിസ്തു ജലത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്കിറങ്ങിയിടത്തുനിന്നു നമ്മുടെയും മാനസാന്തരം ആരംഭിക്കണം. നമ്മുടെ തന്നെയും, ദൈവത്തിന്റെയും, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും ആഴങ്ങളിലേക്ക് കടന്നു ചെല്ലുവാനുള്ള ഒരു ഉൾവിളിയാണത്. യന്ത്രങ്ങളുടെയും, വിവരങ്ങളുടെയും തരംഗങ്ങളുടെയും വേഗതക്കിടയിൽ  ചുറ്റുമുള്ളവയുടെ ആന്തരികമൂല്യം തേടാൻ നമുക്ക് കഴിയാറില്ല. ലോകം, പദ്ധതി, വിദ്യകൾ എല്ലാം മനുഷ്യന്റേതു മാത്രമാണ്. ദൈവം നമ്മെ സൃഷ്ടിച്ചത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ്, അതിന്റെ സ്സ്വപ്നങ്ങളോട് ചേരാത്ത സുവർണ്ണസ്വപ്നങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഭൂമിയെ കൊള്ളചെയ്തപ്പോൾ നമുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടത് മനുഷ്യൻ എന്താണോ അതായിത്തീരാനുള്ള  ആന്തരിക വെളിച്ചമാണ്. ആ വെളിച്ചത്തിലേ  സ്രഷ്ടാവിനെയും അവിടുത്തെ പദ്ധതികളെയും പോലും നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് ഗ്രഹിക്കാനാകൂ.

പ്രപഞ്ചത്തിനു മീതെ ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആത്മാവ് നമ്മുടെ ആഴങ്ങൾക്കു മീതെയും നിരന്തരം ചലിക്കുന്നു. ക്രമരഹിതവും ശൂന്യവുമായ നമ്മുടെ രഹസ്യങ്ങളിൽ പ്രകാശം നിറയട്ടെ. കൃപാജലം വീണ്ടും  നമ്മെ മണ്ണിൽ അലിയിക്കട്ടെ. കണ്ണിനുമുമ്പിൽ കാണുന്നതല്ല ദൈവദർശങ്ങൾ, അവ ഉൾവെളിച്ചത്തിൽ കാണുന്നവയാണ്. പ്രപഞ്ചത്തെയും നമ്മെയും കാണാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ കാരണവും ഈ ഉൾവെളിച്ചം നഷ്ടമായതാണ്. 

ഫെബ്രുവരി 20, 2021

പ്രലോഭകൻ ഒരു വ്യാജദൈവം

മറ്റൊരു വഴിത്താര ക്രിസ്തുവിന് തിരഞ്ഞെടുക്കാമായിരുന്നില്ലേ? പ്രശ്നങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ലാതെ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ മുമ്പോട്ടു പോകുമായിരുന്നു. ദൈവത്തിനുപോലും മറ്റൊരു വഴി പാടില്ലായിരുന്നോ? പ്രധാനപുരോഹിതന്റെ അരമനയിലോ ഹേറോദേസിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലോ ദൈവപുത്രന് പിറക്കുവാൻ ഒരു സ്ത്രീയെ ഒരുക്കാമായിരുന്നില്ലേ? അങ്ങനെയായിരുന്നെങ്കിൽ അധികാരവും ദേവാലയവും നിയമവും ദൈവവുമെല്ലാം ക്രിസ്തുവിന്റെ അധീനതയിലാകുമായിരുന്നല്ലോ. സ്വാഭാവികമായും എല്ലാവരും ആ ക്രിസ്തുവിന്റെ വഴിയേ നടക്കുമായിരുന്നു. അനീതിയുടെ സാമൂഹിക ഘടനകൾക്ക് തടസ്സമായത് കൊണ്ട് തന്നെയാണ് ക്രിസ്തു അധികാരികൾക്ക് അസ്വസ്ഥതയായത്. അല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ അവർക്ക് ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടുമുണ്ടാകില്ലായിരുന്നു. ഇനി ബലി അനിവാര്യമായിരുന്നെങ്കിൽത്തന്നെ ഭക്തിയോടെ, വേദനയില്ലാതെ അവർ കൊല്ലുകയും ചെയ്തേനെ. 

ചരിത്രത്തിൽ അങ്ങനെയായിരുന്നില്ലെന്ന് നമുക്കറിയാം. എങ്കിലും നമ്മുടെ അവബോധങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെയാണ് ദൈവികപ്രവൃത്തികളെ സാധാരണ പ്രതീക്ഷിക്കാറ്; ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ യാന്ത്രികമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന ലോകവും മനുഷ്യചരിത്രവും. യഥാവിധി, കാര്യങ്ങൾ സാധ്യമാക്കിത്തരുന്ന ദൈവം.

പ്രലോഭകന്റെ വാക്കുകൾ പ്രലോഭനങ്ങളായി നമ്മൾ ഒരിക്കലും തിരിച്ചറിയില്ല, കാരണം തികച്ചും ന്യായമായ വാഗ്ദാനങ്ങളാണവ. അതിലെ സാധാരണത്വം തന്നെയാണ് അന്നും ഇന്നും നമ്മെ വഞ്ചിക്കുന്നത്. കഴിവ് തെളിയിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് തെറ്റ്? മാസ്മരികത സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് തെറ്റ്? എല്ലാവരെയും നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിക്കഴിഞ്ഞ് അധികാരവും നിയമവും ദൈവശക്തിയും കൊണ്ട് നന്മ ഉറപ്പാക്കിക്കൂടെ? സമാധാനം ഉറപ്പാക്കിക്കൂടെ? പ്രലോഭകന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങളിലെ ഒരു പ്രധാനചിത്രം കൂടിയാണ് അത്തരം വാഗ്ദാനങ്ങൾ നൽകുന്ന ഒരു ദൈവം. എല്ലാം ക്രമമായി, നിയമപരമായി നടന്നുപോകുന്നതാണ് ഉചിതം. അതാണ് ദൈവം ചെയ്യേണ്ടതും.

പക്ഷേ നമുക്കറിയാം, കല്ലുകൾ ഒരിക്കലും അപ്പമാകില്ല, പങ്കുവയ്ക്കപ്പെട്ട അപ്പമാണ് വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്
ദേവാലയഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് ചാടുക എന്നത് കുരിശിൽ നിന്നിറങ്ങുക എന്നു പറഞ്ഞതു പോലെതന്നെയാണ്,
ലോകം മുഴുവൻ സ്വന്തം കൈപ്പിടിയിലാക്കാമായിരുന്ന ക്രിസ്തുവിന് വ്യവസ്ഥയായത് വ്യാജദൈവത്തിനു മുമ്പിൽ താണുവീണു വണങ്ങുക എന്നതാണ്. ദൈവത്തിന്റേതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഏതു പൊള്ളവാഗ്ദാനവും വ്യാജം തന്നെയാണ്.

നസറത്തിലെ യേശു മേല്പറഞ്ഞ സുന്ദരമായ സ്വാധീന നിയന്ത്രണ ശക്തിക്കുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ ജോർദ്ദാൻ നദിയുടെ ആഴങ്ങളിലേക്കിറങ്ങുവാനും 'എന്റെ പ്രിയ പുത്രൻ" എന്ന സ്വരം കേൾക്കുവാനും കഴിയുമായിരുന്നോ? ആരാധനീയമായി തന്നിൽത്തന്നെ എല്ലാമുള്ളപ്പോൾ ആ സ്വരത്തിനു തന്നെ എന്ത് പ്രസക്തിയാണുള്ളത്?
എന്നാൽ ആ സ്വരം കേട്ടതുകൊണ്ടാണ് ഒരു നന്മയും പ്രതീക്ഷിക്കരുതാത്ത നസറത്തിലെ ഒരുസാധാരണ മരപ്പണിക്കാരന്റെ മകൻ മരുഭൂവിലൂടെ നടന്ന് കഫർണാമിലും കാനായിലും ചുവടു വച്ചത്. അഭിഷിക്തനായി മനുഷ്യരുടെ ഇടയിലേക്ക് വന്നത്. ദൈവം നമ്മോടുകൂടെ എന്നർത്ഥമുള്ള എമ്മാനുവേൽ സാന്നിധ്യം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിയത്.

താൻ കേട്ട സ്വരം എല്ലാവരെയും കുറിച്ചുള്ള സത്യമായി ക്രിസ്തു തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അവരെയെല്ലാം ദൈവമക്കൾ ആയി കാണാൻ ക്രിസ്തുവിനു കഴിഞ്ഞതും അതുകൊണ്ടാണ്. ദാതാവും, ജേതാവും, നേതാവും ആകുവാനുള്ള പ്രലോഭകന്റെ വഴിയെ തീർത്തും തള്ളിക്കളയുന്ന നിലപാടാണ് എല്ലാവരും ദൈവമക്കളാണെന്ന ഉൾക്കാഴ്ച. തനിക്കുണ്ടായിരുന്ന അധികാര ബോധത്തെക്കുറിച്ച് ക്രിസ്തു പരാമർശിക്കുന്നത് ക്ഷമിക്കാനും കരുണ കാണിക്കാനുമുള്ള അധികാരത്തെ സംബന്ധിച്ചു മാത്രമാണ്.

"കർത്താവിന്റെ ആത്മാവ് എന്റെമേൽ ഉണ്ട്" എന്നത് പ്രഘോഷത്തെക്കാൾ ദൈവമക്കളുടെ അരികിലേക്ക് ക്രിസ്തു നടക്കുമ്പോൾ ആ ഹൃദയത്തിലുള്ള ഉണർവ് പ്രകടമാക്കുന്ന ഉൾബോധമാണ്. അതിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ചു പറയുന്നതൊക്കെയും ഇന്ന് വളരെ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ അറിയേണ്ടതാണ്. കാരണം, മനുഷ്യരെക്കുറിച്ചു മാത്രമല്ല, സകലസൃഷ്ടികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ് സുവിശേഷത്തിന്റെ സദ്വാർത്ത. അന്ധർക്കു കാഴ്ചയും, മർദ്ദിതർക്കു മോചനവും, അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കു സ്വാതന്ത്ര്യവും, ദൈവത്തിനു പ്രീതികരമായ സമയവും യാഥാർത്ഥ്യവൽക്കരിക്കപ്പെടേണ്ടത് അവയെയെല്ലാം ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ്. ആ തുറവിയിലേക്കുള്ള നടന്നടുപ്പാണ് യഥാർത്ഥ മാനസാന്തരം.

അതുകൊണ്ട്, അപ്രകാരമുള്ള ദൈവരാജ്യം ആത്മാർത്ഥമായ പ്രയത്നഫലമായാണ് വന്നുചേരുക. ഒരു കണ്ട്രോൾ റൂമിൽ നിന്ന് കാര്യങ്ങൾ നടത്തപ്പെടില്ല, നമ്മിൽ ഓരോരുത്തരിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന കൃപയിലൂടെയാണ് ദൈവരാജ്യം യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നത്. നമുക്ക് സാധ്യമായതുകൊണ്ടാണ് അത് സമീപിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രലോഭകന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങൾ എളുപ്പവഴികളും സുന്ദരവാഗ്ദാനങ്ങളും നൽകി ഈ കൃപകളെ അടച്ചുകളയുന്നവയാണ്.

പ്രലോഭനങ്ങളെ നമ്മൾ അതിജീവിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നറിയാൻ, ആത്മാവിന്റെ നിറവ് ഉള്ളിൽ കണ്ടുകൊണ്ട്, എല്ലാവരെയും ദൈവമക്കളായി കാണുവാൻ ഉള്ള ഹൃദയത്തോടെ ഒരു സാധാരണക്കാരനായി/ക്കാരിയായി കഫർണാമിലും കാനായിലും വിജാതീയരുടെ ഗലീലിയിലും സമരിയായിലെ കിണറ്റുകരയിലും കടന്നു ചെല്ലാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്ന് മാത്രം നോക്കിയാൽ മതി.